حقوق کیفری پویا دکتر مهرا و دکتر نیاز پور

حقوق کیفری پویا دکتر نسرین مهرا دکتر امیر حسن نیاز پور

حقوق کیفری پویا (مجموعه مقاله‌ها در پاسداشت استاد دکتر محمدعلی اردبیلی)

علوم جنایی به عنوان مجموعۀ علمیِ مطالعه کنندۀ پدیده‌های مجرمانه دارای شاخه‌های متعددی است که هریک با رویکردی خاص، بزهکاری و آنچه که به این پدیده مرتبط است را تحلیل می‌نماید. شماری از شاخه‌های آن جنبه حقوقی دارند و با رویکردی هنجارمندانه و با تکیه بر قوانین و مقررات به بررسی جرم و ابعاد مختلف آن مبادرت می‌ورزند. به‌این‌سان، علوم جنایی حقوقی مجموعه هنجارهای گذارده شده نسبت به جرم و مجازات را در چارچوب شاخه‌هایی مانند حقوق کیفری عمومی، حقوق کیفری اختصاصی و آیین دادرسی کیفری مطالعه می‌کند. دستۀ دوم علوم جنایی پیراحقوقی هستند که با بهره جستن از یافته‌های علمی متعدد مانند جامعه‌شناسی، روانشناسی و زیست‌شناسی و نیز علوم تجربی از چیستی و چرایی و در واقع، توصیف و تحلیل ابعاد مختلف بزهکاری سخن می‌رانند. پلیس علمی، کیفرشناسی، جرم‌شناسی و جامعه‌شناسی جنایی از جملۀ شاخه‌های آن به شمار می‌روند. در نهایت، شاخه سوم علوم جنایی بینابین است که با رویکردی فلسفی ـ سیاسی پدیدۀ مجرمانه را مطالعه می‌کند. سیاست جنایی و فلسفۀ حقوق کیفری از شاخه‌های آن به شمار می‌روند. در چارچوب آن از یک‌سو، مجموعه تدابیر دولت و جامعۀ مدنی نسبت به پیشگیری و مقابله کننده‌های با جرم و از سوی دیگر، چیستی و چرایی حقوق و سازوکارهای کیفری مورد بررسی قرار می‌گیرند.

استاد جناب آقای دکتر محمدعلی اردبیلی که «حقوق کیفری پویا» به پاس سال‌ها ارائۀ خدمات آموزشی و پژوهشی و برای تقدیم به ایشان تهیه و تدوین شده است، از جمله استادان علوم جنایی هستند که در هرسه پهنۀ این شاخه به آموزش و پژوهش مبادرت ورزیده‌اند. در زمینۀ علوم جنایی حقوقی ایشان افزون بر تدریس حقوق کیفری عمومی و حقوق کیفری بین‌الملل دارای آثار متعددی در قالب کتاب و یا مقاله در این زمینه می‌باشند. در کنار این، ایشان سال‌ها به آموزش و پژوهش درس جامعه‌شناسی جنایی که از شاخه‌های علوم جنایی پیراحقوقی به شمار می‌رود، اشتغال داشتند و فلسفۀ کیفری نیز از جمله شاخه‌ها و موضوع‌های مورد علاقه استاد بوده است تا با آموزش و پژوهش در این زمینه قلمرو مطالعات و مجموعه تلاش‌های علمی ایشان به علوم جنایی بینابین نیز گسترانده شده است.

به این ترتیب، استاد جناب آقای دکتر محمدعلی اردبیلی در سال‌های فعالیت خود به عنوان عضو هیأت علمی دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی در هر سه شاخه علوم جنایی (حقوقی، پیراحقوقی و بینابین) تلاش علمی داشتند و بر این اساس، دانشجویان و جامعۀ حقوقی را از آموزه‌ها و آثار خود بهره‌مند ساخته‌اند. این موضوع در فرآیند اهدای مقاله‌ها از سوی استادان و دانشجویان محترم مورد توجه قرار گرفته است و به‌این‌سان، در این مجموعه شصت و شش مقاله در زمینۀ شاخه‌های مختلف علوم جنایی تهیه و تدوین شده است.